Nieuws

Tijdens een recente stakeholdersbijeenkomst rond het project ‘Aardrijk in bedrijf’ is na een jaar praktijkervaring een duidelijke tussenstand opgemaakt.

Voor de twee deelnemende melkveehouders blijken de genomen maatregelen uitvoerbaar en beschikken zij over meer dan voldoende hectares. Maar zowel het beleidsmatige eindbeeld als het toekomstperspectief voor de bedrijfsvoering na afloop van de subsidieperiode ontbreken. Daarmee blijft onduidelijk of extensivering voor melkveehouders in of nabij Natura2000 gebieden een structureel houdbare route is.

De stakeholdersbijeenkomst is een initiatief van de deelnemende melkveehouders zelf en bracht betrokken partijen samen rond het project ‘Aardrijk in bedrijf’. Aanwezig waren onder meer de Landbouw gedeputeerden uit zowel Overijssel als Gelderland, vertegenwoordiger van Rabobank, Staatsbosbeheer en andere gebiedspartners. Doel van de bijeenkomst was om de voortgang van het project te bespreken en ervaringen uit de praktijk te delen.

De deelnemende melkveehouders Klaas de Lange en Jacob van Emst lichtten toe welke maatregelen zij op hun bedrijven hebben doorgevoerd. Zij werken met minder drijfmest per hectare en zonder kunstmest. Beide ondernemers benadrukken dat deze omschakeling alleen mogelijk is dankzij subsidie, die voor de volledige looptijd van vier jaar is toegekend. Zij menen dat extensiveren zonder financiële ondersteuning moeilijk vol te houden is.

Tijdens de bijeenkomst werd duidelijk dat extensivering in de praktijk nog geen eenduidig begrip is. Wat onder extensiveren wordt verstaan, verschilt per bedrijfssituatie en perspectief. Ook is nog onvoldoende helder welke ecologische baten de maatregelen daadwerkelijk opleveren voor de aangrenzende Natura2000 gebieden. Er vindt geen structurele monitoring plaats van effecten op de ecologie.

Naast deze inhoudelijke vragen kwam vooral de bestuurlijke dimensie van extensivering scherp naar voren. De deelnemende melkveehouders gaven aan dat zij zich afvragen wat extensivering betekent binnen het bredere stikstofbeleid, waarin maatregelen en opgaven zich vaak opstapelen of veranderlijk zijn.

“We voeren deze maatregelen zorgvuldig en met overtuiging uit,” aldus de deelnemende melkveehouders. “Maar de vraag waar wij nog geen antwoord op hebben, is of dit straks ook voldoende is binnen het stikstofbeleid. Leidt extensivering er daadwerkelijk toe dat we voldoende hebben gedaan of blijven er steeds nieuwe eisen bovenop komen?”

De bijeenkomst maakt zichtbaar dat extensivering niet alleen over de bedrijfsvoering gaat, maar ook over beleid en toekomstperspectief. In Nederland worden ondernemers die meebewegen met beleid regelmatig geconfronteerd met nieuwe doelen en aanvullende verplichtingen, terwijl de financiële randvoorwaarden vaak tijdelijk zijn. De vraag die nu boven de pilot hangt, is of extensivering leidt tot een toekomstbestendige bedrijfsvoering of dat het vooral een projectmatige aanpak blijft zonder helder eindbeeld.
Daarbij werd richting de aanwezige stakeholders en gebiedspartners expliciet de vraag neergelegd hoe zij kunnen bijdragen aan een helder eindbeeld. Voor melkveehouders die deze route inslaan is het essentieel dat hun inspanningen niet alleen projectmatig worden gewaardeerd, maar ook beleidsmatig en economisch worden verankerd. Van provincies, financiers en terreinbeheerders vraagt dit om vervolgstappen. Het expliciteren van wat extensivering betekent binnen gebiedsprocessen, het onderbouwen van ecologische baten en het verkennen hoe extensieve bedrijfsvoering ook na afloop van subsidies houdbaar kan blijven. Zonder die gezamenlijke inzet dreigt extensivering een middel te blijven zonder duidelijk perspectief.

Het project ‘Aardrijk in Bedrijf’ bevindt zich nadrukkelijk in een lerende fase. De komende drie jaar zullen uitwijzen onder welke voorwaarden extensivering werkt en voor welke bedrijven het een reëel perspectief biedt.